Cá Bống Sông Trà – như lời mẹ gọi “Về ăn cơm”!

Nhắc đến Quảng Ngãi, không ai là không nhớ đến câu ca: “Chim mía Xuân Phổ, kẹo gương Thu Xà, cá bống sông Trà, mạch nha Mộ Đức”. Trong đó, món cá bống sông Trà chính là “đặc sản quê” gắn liền nhất với bữa ăn mỗi gia đình, để khi ai đó xa quê, chỉ cần ăn một miếng cá bống sông Trà, sẽ thấy như lời mẹ gọi “về ăn cơm”.

Nhắc đến sông Trà, nhắc đến cá bống cát

Dòng sông Trà bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, đổ ra biển với chiều dài trên dưới 39km, cá tôm không nhiều về chủng loại cũng như số lượng nhưng con nào ăn cũng ngon, đặc biệt là cá bống. Nhưng ngon nhất vẫn là cá bống cát, được dân nơi đây gọi với cái tên hết sức quyền quý: Trà Giang sa ngư, bởi thịt cá bống cát rất ngon, rất sạch, ăn mãi không chán.

Cá bống cát ở sông Trà có nhiều loại, từ loại cá bống cát nhỏ con, màu vàng nhạt, cỡ bằng ngón tay út cho đến loại cá bống vồ, to con, và loại cá bống mú có thân hình tím sẫm như loại cá mú biển (còn gọi là cá bống than) thịt nhão, không ngon bằng thịt cá bống cát.

cá bống sông trà

Muốn bắt cá bống, người ta dùng những ống tre cưa từng đoạn dài khoảng năm tấc tây, có chừa đốt ở giữa đoạn, để trống hai đầu ống cho cá chui vào ở. Mùa thả ống bắt đầu vào khoảng tháng tám âm lịch khi các guồng xe nước đã dọn xong để tránh mùa mưa lũ – cũng là lúc cá bống bắt đầu mùa chửa, đẻ. Nước sông Trà lúc bấy giờ cạn, chỉ ngập đến lưng quần. Chỗ sinh đẻ thích hợp cho cá bống là đoạn nước cạn đứng nước và trong veo vẻo. Người ta chọn lạch sông vừa tầm ống, đem ống ra cắm từng hàng ngang nhau, thẳng góc với dòng nước và cách đáy sông khoảng ba tấc tây. ống này cách ống kia chừng 2m. Cứ sau 24 giờ, người ta đi bắt cá một lần gọi là đi trút ống. Người đi trút ống mang theo sau lưng chiếc “vịt” đan bằng nan tre để đựng cá. Ðể bắt cá cho chắc ăn, đưa hai tay nhè nhẹ bịt lấy hai đầu ống rồi nâng lên khỏi mặt nước và trút nhanh vào chiếc “vịt”. Xong, lại cắm ống trở về vị trí cũ. Những cử động của người đi trút ống hết sức nhẹ nhàng, khéo tay để tránh gây tiếng động khiến cho cá nằm trong các ống khác chạy trốn mất. Người ta còn dùng cả lưới ngao để bắt cá. Ðồ kéo ngao gồm có một tấm lưới đan bằng gai hay tơ, dài độ 7m, cao 1m, hai đầu có sào chắn lưới. Một đầu sào vót nhọn để cắm xuống sông khi chăng lưới đón cá. Mỗi dây ngao làm bằng vỏ ngao biển kết lại thành dây dài từ 30 đến 40 m.

cá bống sông trà

Cá bống ngon nhất vào mùa hè, ngư dân ở đây thường bắt cá bống bằng ống trống (ống tre dài khoảng 1m, trống hai đầu, dùng một cọc nhọn cắm xuống nước). Chiều hôm trước người ta đem ống cắm dưới sông, sáng sớm hôm sau ra sông lặn xuống “túm” hai đầu xổ ra bắt gọn những chú cá trong ống. Buổi sáng, cá đem về còn giãy đành đạch, tươi rói, chỉ cần chế biến qua vài thao tác, là đã có món cá bống sông Trà thơm nức mũi, ngon cơm không lời nào tả xiết.

“Cá bống kho tiêu, cá thiều nấu ngọt”

cá bống sông trà kho tiêu

Cá bống cát sông Trà có thể lấy để chế biến rất nhiều món ngon độc đáo khác nhau, nhưng nổi tiếng nhất và ngon cơm nhất vẫn là món kho tiêu, thơm thơm cay cay, mặn ngọt quyện hoà, thịt cá săn vàng bắt mắt, ăn một lần là nghiền, là nhớ mãi.

Sau công đoạn bắt cá bống cát từ trực tiếp từ sông Trà về, ta đem về nhà đánh vảy, chặt hết vây và lấy hết ruột. Tiếp đến, chà vảy cá thêm một lần nữa bằng muối hột. Ðoạn, rửa cá thật sạch mới đem bỏ vào chiếc tô lớn và ướp nước mắm, đường, tỏi, tiêu, ớt, ướp ít nhất 15 phút cho thấm gia vị. Với món đặc sản Quảng Ngãi này, phải dùng gia vị đặc sản Quảng Ngãi thì hương vị món ăn mới đạt được tới trình độ tuyệt đỉnh được. Người ta vẫn thường kháo nhau rằng: Cá bống sông Trà phải đem ướp với nước mắm Kỳ Tân, đường trắng An Thới, tỏi Lý Sơn, tiêu rừng và ớt trái xứ Quảng, đem kho quéo lại, thơm vàng nức mũi, cay cay nồng nồng, bưng ra ăn nóng với cơm phải gọi là “bá cháy”!

Cá bống sông Trà muốn ngon nhất thì phải kho trong chiếc trách đất hoặc niêu đất đã tráng một lớp mỡ, kho lửa liu riu sao cho con cá khô quéo lại, màu vàng ươm đẹp mắt, mùi thơm xộc lên, kho từ từ cho đến khi cá ngấm gia vị thật đậm đà rồi mới cho niêu cá rời khỏi lò. Sau khi kho xong, người ta vẫn tuyệt nhiên dậy kín nắp niêu để im hơi cho cá kho lên màu đẹp và thêm phần đậm đà, thơm nồng. Ăn cá bống sông Trà với cơm nóng vừa nhấc bếp, không cần kèm thêm tí rau gì cũng thấy cơm ngon số 1, ăn cạn nồi mới thôi.

Món cá bống sông Trà độc đáo từ nguyên liệu chính cho đến từng loại gia vị nhỏ lẻ, do đó hiếm nơi đâu có thể kho cá bống cát ngon như đất Quảng Ngãi thân yêu. Ở những tỉnh thành khác, cá bống Sông Trà thường chỉ được làm sẵn từ chính miền quê Quảng Ngãi, rồi đóng hộp vệ sinh, phân phối khắp mọi miền, vì chả ai có thể kho cá bống sông Trà ngon, thơm, cay và đẹp như người dân Quảng Ngãi cả.

Cá bống Sông Trà – cơm ngon, mồi ngon

cá bống sông trà mua ở đâu

Nếu ai chỉ xem cá bống sông Trà như món ăn cơm thường ngày thì quả là sai lầm. Một món ăn đặc biệt thơm ngon như vậy, dùng làm mồi nhắm bia nhắm rượu thì quả “hết sẩy con bà bảy”. Ăn cá bống sông Trà thì tốn cơm, nhắm cá bống sông Trà thì tốn bia tốn rượu. Con cá bống cát nhỏ bé là thế mà hấp dẫn lạ kì, hương vị đặc trưng không bút mực nào tả xiết, ăn vào con nào là nghiền con nấy, thi cay thơm thấm từ đầu lưỡi, mãi không thể xoá được.

Không chỉ ăn với cơm, làm mồi nhắm đặc biệt, cá bống sông Trà còn có thể ăn kết hợp với cháo trắng, bánh mì, salad,… ngon không tài nào cưỡng lại được. Những ngày bận rộn không kịp nấu nướng, hay những khi lạnh trời yếu ngwof cần ăn bát cháo nóng nghi ngút khói, thì cá bống sông Trà nghiễm nhiên lại trở thành sơn hào hải vị của mọi gia đình. Ngon khó cưỡng như vậy, vừa ăn vừa hít hà, còn gì thú vị quyến rũ bằng?

Đất Quảng Ngãi không chỉ có cá bống sông Trà, mà còn có tỏi Lý Sơn, kẹo gương Thu Xà, mạch nha Mộ Đức,… như một “hội chợ” những đặc sản dân gian tuyệt vời. Trong đó, không ai là không xuýt xoa món cá bống cát sông Trà kho tiêu thơm nứt mũi, đi đâu ở đâu cũng không thể quên được mùi vị quê hương này. Mỗi lần ăn, là mỗi lần nhớ nhà, nhớ quê. Cả những người không phải con thơ đất Quảng Nghãi, khi ăn cá bống sông Trà, cũng đột ngột bùi ngùi: hình như mẹ đang gọi về ăn cơm!

 

Thêm bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *